Krakowska CK szkoła inwalidów,czyli jak to wszystko się zaczęło…
Jest rok 1915. Cesarz Franciszek Józef podpisuje dokument powołujący do życia Instytut Popierania Przemysłu i Rzemiosła. Wojna trwa już rok i zbiera krwawe żniwo. Do szpitali trafiają tysiące okaleczonych żołnierzy. „Żołnierz-kaleka powróciwszy z frontu dostaje się przede wszystkim do szpitala, gdzie poddany zostaje gruntownemu leczeniu. Jeżeli się okaże konieczne odjęcie którejś z kończyn, czy to ręki, czy nogi, zastępuje się je członkami sztucznymi,czyli tak zwanymi protezami. Z początku, jak zapewniają sami inwalidzi, trudno się jest obejść bez brakującej części ciała, z czasem przecież przez ciągłe ćwiczenia tak się można sztuczną nogą lub ręką posługiwać, że nikt nie wiedząc o tym nie pozna, że to kawałek martwego drzewa lub żelaza, nie żywego ciała“ – czytamy w krakowskich „Nowościach Ilustrowanych“.
Jak pomóc tym ludziom? Komitet Opieki Wojennej nad Inwalidami, działający na terenie Austro- -Węgier, postanawia założyć w całym kraju sieć szkół fachowych. Mają one przysposabiać żołnierzy do wykonywania w przyszłości zawodu w miarę ich zdolności umysłowych i fizycznych. Największa i najnowocześniejsza szkoła powstaje w Budapeszcie.

Przy ulicy Smoleńsk 9
Władza nie zapomina też o Krakowie. Przy ulicy Smoleńsk 9 zaczynają kształcić się żołnierze. Pomieszczenia oddziału przemysłowego mieszczą się również w budynku miejskim Muzeum Techniczno- -Przemysłowego, a częściowo w sąsiedniej Szkole im. Jana Kantego. W 1917 roku oddział przemysłowy obejmuje szesnaście działów rękodzielniczych. Zorganizowane są jako warsztaty: szewski, krawiecki, stolarski, ślusarski, kowalski, stelmarski, zegarmistrzowski,
koszykarski, bednarski, introligatorski, drukarski, cyzelerski, tokarski, snycerski, szczotkarski i fryzjerski. W ramach szkoły działa także warsztat wyrabiający protezy dla okaleczonych w walkach żołnierzy. Do oddziału przemysłowego przyjmowani są inwalidzi, którzy wcześniej pracowali w zawodach przemysłowych, a po odniesieniu ran i staniu się inwalidą nie mogą ich już wykonywać. W szkole uczą ich zatem nowego fachu, odpowiedniego do możliwości fizycznych. Drugą
kategorią przyjmowanych do szkoły są inwalidzi, którzy nie mają żadnego zabezpieczenia majątkowego i chcą nauczyć się nowego zawodu związanego z techniką. Nauka w oddziale przemysłowym obejmuje teorię i praktykę. Nauczycielami są zawodowi werkmistrze z rozmaitych zawodów przemysłowych przydzieleni przez komendę wojskową do szkoły. Uczniów analfabetów uczy się także pisania i czytania. Kierownikiem technicznym oddziału przemysłowego jest inżynier Eugeniusz Tor, a komendantem wojskowym nadporucznik Stanisław Piotrowski

Wystawy dorobku
By ukazać społeczeństwu rolę szkoły, a także efekty nauczania – przygotowana zostaje wystawa jej dorobku. Pierwsza odbywa się w marcu 1917 r. Sale Muzeum Techniczno-Przemysłowego wypełniają się wtedy wyrobami powstałymi w szkolnych warsztatach. Są produkty z zakresu ślusarstwa i stolarstwa budowlanego, oddział cyzelerski prezentuje naczynia, kubki, popielniczki, przyrządy kościelne: kielichy, kadzielnice i lampy. Inną salę zajmuje oddział drzewny,
gdzie umieszczono wyroby tokarskie i rzeźby, w tym w trzech charakterystycznych typach: zakopiańskim (kredens), huculskim (skrzynia) i rumuńskim (krzyż). Dalej znajdują się wyroby stolarskie białe i politurowane (szafki, stoły). Obok stolarstwa prezentuje się bogato oddział koszykarski, gdzie oprócz wyrobów zwykłych, takich jak kosze podróżne i targowe, można oglądać wyroby koszykarskie galanteryjne z trzciny, prętów struganych i traw. W następnej sali prezentuje
się oddział introligatorski i drukarski oraz rysunki. Są tam bogato zdobione, artystyczne oprawy książek, albumy, oprawy zwykłe, druki, druki kolorowe (pastorałki, kartki pocztowe). Osobną salę zajmuje krawiectwo męskie i damskie oraz szewstwo. Można obejrzeć duży wybór garniturów męskich, kostiumów damskich, mundurów wojskowych i ubrań dziecięcych. W oddziale szewskim wystawione są roboty cholewkarskie, roboty próbne z różnych materiałów,
następnie ze skóry, a dalej gotowe wyroby – od najprostszego do eleganckiego obuwia, tak damskiego, jak i męskiego. Ostatnią salę przeznaczono na bednarstwo i szczotkarstwo – był to najmłodszy warsztat w szkole. Szczotkarze zaprezentowali gamę szczotek przeznaczonych do różnych rzeczy – ubrań, mebli, ale także kapeluszy.

Pożyteczne i pracowite
Krakowska szkoła, dzięki doskonałemu kierownictwu i pilności uczniów, rozwija się bardzo dobrze. Wysokie osobistości, które ją wizytują i mają okazję przekonać się o postępach elewów, z dużym uznaniem wyrażają się o jej prowadzeniu i urządzeniu mogącym służyć za wzór podobnym instytucjom humanitarnym. „Nie ulega kwestyi, że i ogół popiera wydatnie starania inicyatorów, przyczyniając się w ten sposób do przysporzenia naszemu społeczeństwu
pożytecznych i pracowitych jednostek. Zapewnienie im na stare lata bodaj jednego takiego spokojnego bytu to nasz święty obowiązek, od którego nikt usuwać się nie powinien i nie może“ – pisały „Nowości Ilustrowane“.

Instytut psychotechniczny
Warto wspomnieć również o Instytucie Psychotechnicznym, działającym w strukturach Instytutu Rzemieślniczo-Przemysłowego. To jeden z pierwszych na ziemiach polskich Instytutów, zajmujących się prowadzeniem badań psychotechnicznych, badań przydatności do wykonywania zawodów rzemieślniczych i doradztwem zawodowym (zaczyna działać w 1925 roku). W oparciu o własne opracowania oraz kontakty z pracownikami w Wiedniu i Lwowie psychologowie pracujący w Instytucie dostosowują metody badań do wielu zawodów, a sama placówka jest ceniona i z jej doświadczeń korzystają inne tworzące się instytuty psychotechniczne, m.in. w Poznaniu, Łodzi czy Szczecinie. W późniejszych latach Instytut przyjmuje nazwę Pracowni Psychologii Pracy i skupia się na badaniu osób pracujących lub kandydatów do objęcia określonego stanowiska pracy, celem ustalenia jego przydatności i zdolności do wykonywania danych czynności
zawodowych w przemyśle maszynowym, hutnictwie, transporcie kolejowym czy chemii. Z jego usług korzysta wiele przedsiębiorstw, w tym Zakłady Azotowe w Tarnowie, Fabryka Bonarka czy Elektrownia Skawina. Z czasem, wraz z rozwojem technologicznym, oferta badań poszerzona zostaje o badania psychotechniczne dla operatorów maszyn i urządzeń oraz kierowców zawodowych.

Mała przerwa
Lata II wojny światowej to okres całkowitego zastoju w działalności Instytutu. Działalność szkoleniowa zostaje zabroniona, a warsztaty przejęte przez okupanta. Pracują one jednak nadal pod polskim kierownictwem, dzięki czemu udaje się uratować wiele cennych dzieł sztuki, które okupant umieszcza w budynku Instytutu przy ulicy Smoleńsk 9.

LATA POWOJENNE – CZAS WIELKIEGO ROZKWITU
Instytut przenosi się z ulicy Smoleńsk 9 na ulicę Dietla 38 Po wyzwoleniu Krakowa, z początkiem 1945 roku Instytut wznawia działalność jako Zakład Doskonalenia Rzemiosła. Pierwszym powojennym prezesem zostaje inż. Eugeniusz Tor, ówczesny wiceprezydent Krakowa, a wiceprezesem inż. Jan Nawrocki. Podstawą prawną działalności Instytutu jest statut zatwierdzony przez Urząd Wojewódzki, który nie różni się treścią od statutu przedwojennego.
W 1947 roku Instytut przystępuje do utworzonej w Warszawie Centrali Rzemieślniczych Instytutów Naukowych, która organizuje placówki winnych miastach wojewódzkich. W 1948 roku na zjeździe w Warszawie, na podstawie uchwały, Instytuty zmieniają nazwę na Zakłady Doskonalenia Rzemiosła, a Centrala Instytutów na Związek Zakładów Doskonalenia Rzemiosła w Warszawie.

Siedziba przy Dietla
W związku z rozrastającą się działalnością oraz w ramach częściowych rozliczeń za budynek przy ulicy Smoleńsk, ZDR Kraków otrzymuje w 1948 roku działkę budowlaną z parterowym budynkiem przy ulicy Dietla 38. Budynek nie jest w najlepszym stanie technicznym, ale na jego bazie powstaje nowy z rozwiązaniami pod potrzeby szkoleniowe, zgodnie z powojennymi wymaganiami. Budowa zostaje częściowo sfinansowana ze środków pozyskanych z Urzędu Miasta Krakowa. Budynek ten służy Zakładowi do 2009 roku. Z początkiem 1950 r. następuje okres przejściowych trudności. Wiąże się to z upaństwowieniem Miejskiego Muzeum Przemysłu Artystycznego i przekazaniem wielu dotychczasowych pomieszczeń i urządzeń warsztatowych wykorzystywanych przez Zakład na rzecz innych przedsiębiorstw i instytucji. Zaprzestaje wówczas działalności Pracownia Psychologii Pracy, która uruchomiona zostaje ponownie dopiero w 1959 r. W latach 50. Zakład rozwija przede wszystkim działalność szkoleniową, skierowaną na odbudowę kadr drobnej przedsiębiorczości i przemysłu. Związane to jest między innymi z powstaniem w 1951 roku Ministerstwa Przemysłu Drobnego i Rzemiosła. Na zlecenie Ministerstwa Zakład inicjuje szkolenia kadr przemysłu państwowego i spółdzielczego, a równolegle kontynuuje też szkolenia na kursach z wolnego naboru.
W ten sposób wykształcają się podstawowe formy organizacyjne szkoleń kursowych:
– kursy kwalifikacyjne
– kursy doskonalenia
– przysposobienia zawodowego
– wyuczające zawodu
– dla potrzeb własnych
Wraz z rozwojem oferty szkoleń powołuje się ośrodki specjalistyczne, takie jak Ośrodek Kursów Kwalifikacyjnych, Kursów Kroju i Szycia, Kosmetyczny czy Radio-Telewizyjny, a w 1958 roku Ośrodek Motoryzacyjny ZDR, zlokalizowany przy ul. Jakuba 19. Ośrodek rozpoczyna szkolenia i przeprowadza egzaminy na prawo jazdy dla rosnącej rzeszy posiadaczy samochodów i motocykli. Rozwijała się również działalność szkoleniowo-produkcyjna i powiększała baza materiałowo-
techniczna.

Działalność warsztatowa
Do 1965 roku z własnych funduszy zorganizowane zostały m.in. warsztaty: elektroinstalacyjny w Tarnowie, stolarski i ślusarski w Czchowie, tkacki w Czarnym Dunajcu, elektromechaniki w Żywcu i wiele innych. Znaczącą inwestycją jest też warsztat ślusarski w Żabnie. Nowoczesny i doskonale wyposażony, usytuowano go na terenie słabo wówczas rozwiniętego gospodarczo powiatu Dąbrowa Tarnowska. Warsztat prowadzi praktyczną naukę zawodu w specjalnościach
ślusarz-mechanik, tokarz, murarz. Produkuje również wyroby dla przemysłu górniczego, urządzenia do obróbki blacharskiej, ale też np. urządzenia
sygnalizacyjne dla przemysłu okrętowego. Warto podkreślić, iż warsztaty uzupełniają sieć szkolnictwa zawodowego, w tych miejscowościach,
których nie objęło swoją działalnością szkolnictwo zawodowe. Zakład stara się dotrzeć ze swoją ofertą do małych miejscowości i wiosek, gdzie dostępna oferta edukacyjna często ograniczała się do szkoły podstawowej, a także tych miejsc, gdzie nie ma w ogóle lub jest słaba sieć punktów usługowych. Profil produkcji warsztatowej jest ściśle powiązany z programem kształcenia w poszczególnych zawodach, a programy zatwierdzane przez władze oświatowe. Po ukształtowaniu
się jednostek organizacyjnych i zakresu ich działania, od roku 1965 następuje szybki wzrost liczby szkolonych słuchaczy i uczniów oraz wachlarza oferowanych kursów. Podnosi się również wartość produkcji i usług, a co za tym idzie – nakładów inwestycyjnych. Wzrost ten niech zilustrują liczby: od 1945 do 1965 roku przeprowadzono łącznie 3.748 kursów, szkoląc 13.7195 słuchaczy, a w okresie 1966-1975 na 8.005 kursach wyszkoliło się ponad 280 tysięcy osób. Przez 10 lat
zanotowano więc dwukrotny wzrost liczby słuchaczy w porównaniu z wcześniejszym 20-leciem. Zakład konsekwentnie poszerza również sieć stałych ośrodków, warsztatów i punktów kształcenia zlokalizowanych w szkołach zawodowych i ogólnokształcących. W 1969 roku prowadzi 98 czynnych placówek, z czego 66 działa poza Krakowem. W 1972 roku utworzony zostaje oddział ZDZ w Andrychowie. Swoim działaniem obejmuje on powiaty wadowicki, oświęcimski i żywiecki.
Dwa lata później podobny oddział powstaje w Tarnowie, obejmuje on powiat tarnowski i dąbrowski. W 1962 roku na zjeździe w Warszawie dochodzi do zmiany nazwy, na obowiązującą do dziś – Zakład Doskonalenia Zawodowego. Najważniejszym czynnikiem decydującym o poziomie i wynikach szkolenia są kadra kierownicza i nauczająca. Wśród wykładowców przeważa kadra inżynieryjno-techniczna z wyższym wykształceniem. Przez cały czas prowadzone jestc systematyczne dokształcanie tej części nauczających, która nie ma, mimo wieloletniej praktyki, formalnych kwalifikacji pedagogicznych. W 1974 roku kadra pedagogiczna liczy 2.200 nauczycieli i wykładowców.

Szkolenia kobiet i produkcja
Zakład szkoli nie tylko mężczyzn, ale także kobiety. Stanowią one aż 40 procent ogólnej liczby słuchaczy, biorą udział w kursach krawieckich,dziewiarskich, manicure-pedicure, gastronomicznych. Szczególnąpopularnością wśród nich cieszą się trzyletnie kursy kroju i szycia, kończące się egzaminem czeladniczym. W latach 1966-1975 najwyższe tempo wzrostu osiąga produkcja i usługi wykonywane w warsztatach. Tak dobry wynik osiągnięty zostaje dzięki uruchomieniu nowych warsztatów – elektronicznego w Krakowie (1968 r.), elektromechanicznego i ślusarskiego w Andrychowie (1969-1970 r.), elektromechanicznego
w Olkuszu (1971 r.), ślusarskiego i elektromechanicznego w Czarnym Dunajcu (1971-1972 r.) a także rozbudowie warsztatu w Czchowie (1971 r.). Znaczna część produkcji – w różnych okresach od 50 do 80 proc. – powstaje dzięki współpracy z przemysłem. Warsztaty wykonują zarówno usługi dla przemysłu, jak i dla ludności. Podstawowymi artykułami rynkowymi są w tym okresie kilimy oraz zwrotnice antenowe i telewizyjne. ZDZ zatrudnia w tym czasie 1239 osób. Zakład jest również cenionym organizatorem kursów na tytuły czeladnicze i mistrzowskie w różnych zawodach. Absolwenci tych kursów z powodzeniem przystępują do egzaminów zawodowych, głównie przed komisjami Izby Rzemieślniczej lub Cechów, a w późniejszych latach przed własnymi komisjami powołanymi przy Zakładzie Doskonalenia Zawodowego przez kuratora oświaty w Krakowie. Jest to okres korzystnej koniunktury dla ZDZ-tów w ówczesnym PRL-u. Daje
możliwości rozwoju produkcji i kształcenia dorosłych, stąd wpływy i wypracowane zyski mogą być przeznaczone na rozbudowę Zakładu.

Medal
W 1974 roku Ministerstwo Oświaty i Wychowania przyznaje Zakładowi Doskonalenia Zawodowego w Krakowie Medal Komisji Edukacji Narodowej za całokształt zasług w krzewieniu oświaty zawodowej. W 1976 roku zostaje wprowadzony nowy podział administracyjny państwa. Niestety, niekorzystnie wpływa on na stan bazy Zakładu Doskonalenia Zawodowego Kraków, który traci jednostki w Wadowicach Andrychowie, Żywcu, Kętach, Oświęcimiu, Olkuszu, na rzecz ZDZ Katowice oraz jednostkę w Miechowie na rzecz ZDZ Kielce. Zakres terytorialny działalności Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Krakowie obejmuje trzy nowe województwa – miejskie krakowskie, nowosądeckie i tarnowskie. W tym czasie zwiększa się jednak zainteresowanie kursami przygotowawczymi do egzaminów mistrzowskich, czeladniczych i na tytuł robotnika wykwalifikowanego. Systematycznie rozwija się też baza dydaktyczna. Powstaje wielobranżowy ośrodek w Krakowie-Czyżynach, punkty szkolenia kierowców w Woli Batorskiej i Woli Filipowskiej, budynek socjalno-szkolny mieszkalny w Czarnym Dunajcu. Nieustannie rosną też przychody z produkcji związanej z kooperacją z przemysłem. W ramach produkcji sprzętu szkolnego wykonuje się elementy wyposażenia placów zabaw dla przedszkoli i meble dla szkół. ZDZ uruchamia produkcję taboretów, biurek, skrzynek na kwiaty i… instrumentu muzycznego gamaton. Pracownia Psychologii Pracy wykonuje swoje zadania w niezmienionym profilu, rozciągając jednak zakres swej działalności na sąsiadujące województwa: nowosądeckie i tarnowski

DROGA DO WOLNEGO RYNKU…
Koniec XX wieku przynosi kolejne zmiany
W latach 80. Zakład Doskonalenia Zawodowego w Krakowie kontynuuje działalność. Fachowcy zdobywają kwalifikacje zawodowe, tytuły mistrza, czeladnika, robotnika wykwalifikowanego w zawodach tak deficytowych jak: murarz, dekarz, stolarz, szklarz, ślusarz, spawacz, sprzedawca, kierowca, zasilając usługi, handel i rzemiosło. Oferta szkoleniowa ciągle dostosowywana jest do potrzeb przedsiębiorstw i zainteresowań różnych grup społeczeństwa. Zakład współpracuje z liczącymi się w rejonie zakładami pracy, administracją państwową, organizacjami społecznymi i związkami zawodowymi. W trakcie praktycznej nauki zawodu wytwarzane są wyroby z branży metalowej, elektronicznej, elektromechanicznej czy stolarskiej, zaopatrzenia technicznego czy dla kooperantów z resortów
górnictwa i hutnictwa. W 1982 roku prezesem Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Krakowie zostaje inż. Zygmunt Chudy, który funkcję tę sprawował aż do pierwszej połowy 2018 roku.

Nowa siedziba
Zmiany uwarunkowań społeczno-politycznych, uaktywnienie sektora prywatnego, korzystna koniunktura dla otwierających własne firmy, powodują że Zakład na terenie Krakowa i Nowej Huty otrzymuje wypowiedzenia prawie wszystkich umów dzierżawy lokali. W połowie lat zapada decyzja o budowie nowej siedziby przy ulicy Wybickiego w Krakowie, do której przenosi się produkcja warsztatowa oraz część szkoleń specjalistycznych, np. spawanie. Powstaje też pracownia mikrokomputerów. Jest to wyrazem zainteresowania nowymi technologiami, szeroko pojętą komputeryzacją, elektronizacją i robotyzacją. W 1989 r. w Polsce dochodzi do zmian społeczno-ustrojowych. Zaczynają się trudności płatnicze ze strony przedsiębiorstw, wojska, co powoduje „zatory płatnicze“. Dla przykładu Huta im. Sendzimira nie zapłaciła ZDZ Kraków 13 mld zł za wykonane elementy do maszyn i urządzeń. Stan ten nie sprzyja realizacji nowych inwestycji, niezakończone są też inwestycje w Czarnym Dunajcu i Żabnie. W następnych latach – z powodu rozwoju innych form kształcenia – następuje spadek
zainteresowania praktyczną nauką zawodu. Jednocześnie zmniejszyła się liczba zamówień na wyroby produkowane przez WS Żabno. Ówczesnemu kierownictwu nie udało się rozwiązać nawarstwiających się problemów, w związku z czym zarząd ZDZ Kraków, aby zapewnić pracownikom zatrudnienie, podjął decyzję o wynajęciu obiektu. Nowy najemca, zatrudniając dotychczasowych pracowników, uruchomił zakład pracy chronionej, a w 2000 roku wykupił nieruchomość.

Likwidacja kursów jazdy
W latach 90. zmieniają się też wymagania dotyczące prowadzenia nauki jazdy i egzaminowania przyszłych kierowców. ZDZ chcąc utrzymać kursy buduje własny plac manewrowy do nauki jazdy. Niestety, na terenie województwa krakowskiego Urząd Miasta Krakowa otwiera centralny ośrodek egzaminacyjny przy ul. Koszykarskiej. Fakt ten, jak również intensywny wzrost liczby podmiotów prowadzących kursy nauki jazdy, przyczynił się do braku rentowności i likwidacji
ośrodka.

Kształcenie dorosłych
Mimo trudności związanych z dostosowaniem się do nowej rzeczywistości, Zakładowi Doskonalenia Zawodowego w Krakowie udaje się odnaleźć w realiach wolnego rynku i kontynuować dotychczasową działalność szkoleniową i produkcyjną. ZDZ uwagę kieruje teraz na kształcenie formalne osób dorosłych. W połowielat 90. przy Zakładzie rozpoczyna działalność Policealne Studium Zawodowe, kształcące w kierunkach informatyka, kosmetyka i ekonomia. Absolwenci kończący szkołę uzyskują tytuł technika. Nieco później, w budynku przy ul. Dietla, pierwsze roczniki słuchaczy rozpoczynają naukę w Zespole Szkół dla Dorosłych, na który składają się Liceum Ogólnokształcące, Liceum Uzupełniające oraz Technikum Elektryczne i Technikum Mechaniczne. ZDZ współpracuje z Ośrodkami Pomocy Społecznej, Powiatowymi Centrami Pomocy Rodzinie oraz Urzędami Pracy, odpowiadając na ich zapotrzebowanie w zakresie realizacji szkoleń zawodowych oraz warsztatów kompetencji społecznych i aktywizacji zawodowej dla podopiecznych. Zmienia się też profil produkcji, silniej ukierunkowany na tworzenie rozwiązań dla wojska. Obecnie pod ZDZ w Krakowie podlegają ośrodki w Tarnowie, Brzesku, Czchowie i Czarnym Dunajcu.

KRAKOWSKIE WARSZTATY ZAKŁADU DOSKONALENIA ZAWODOWEGO
Tradycja, jakość, nowoczesność – oto dewiza zakładu przy Wybickiego 3A w Krakowie Współczesny Zakład Doskonalenia Zawodowego w Krakowie jest
kontynuatorem działalności prowadzonej od 1915 roku przy ul. Smoleńsk 9. W roku 1989 całość warsztatów szkoleniowych została przeniesiona do nowo powstałego budynku, mieszczącego się przy ul. Wybickiego 3A. Było to spore przedsięwzięcie, ponieważ oprócz warsztatów z ulicy Smoleńsk, przeniesiono w jedno miejsce również zasoby filii zakładu z ulic Friedleina, ul. Kościuszkowców, osiedla Zgody i Pleszowa. Nowy budynek ZDZ w Krakowie przy ul. Wybickiego 3A ZDZ w Krakowie to jedna z najstarszych instytucji szkoleniowych i produkcyjnych w Małopolsce. Początkowo krakowski warsztat szkoleniowy działał‚ takim systemem, że pod okiem doświadczonych instruktorów praktyczna nauka zawodu była zintegrowana z procesem produkcyjnym. Po reformach oświaty odnotowano wyraźny spadek naboru uczniów do szkół zawodowych, na skutek czego warsztat przeszedł zmianę profilu produkcji. Uczniów praktykantów zastąpili od tamtej pory wykwalifikowani pracownicy etatowi, a kandydaci zainteresowani nauką zawodu biorą udział w licznych szkoleniach i kursach, których
ZDZ ma bardzo bogatą ofertę. Warsztaty krakowskie były jednostką wiodącą w zakresie wprowadzania nowych rozwiązań technologicznych. Wdrażano tu i produkowano na przestrzeni lat m.in. prasy mimośrodowe o nacisku 2,5 tony, analogowo-cyfrowe testery ACTU-02 służące do badania obwodów elektrycznych, akustyczne wskaźniki wysokiego napięcia AWN, wskaźniki ładowania akumulatorów WŁA, smarownice wysokociśnieniowe mające zastosowanie zarówno w wojskach pancernych, jak i kolejnictwie. Nie zabrakło też tokarek zegarmistrzowskich, a także pomp skrzydełkowych i tłokowych. W krakowskich warsztatach ZDZ świadczono również usługi w zakresie przezwajania silników, regeneracji pomp głębinowych, a nawet na-praw sprzętu RTV.

Dla rynku cywilnego
Czyży to jakiś przypadek, że instytucja powołana w 1915 roku do szkolenia inwalidów wojennych, od 67 lat jest związana z Ministerstwem Obrony Narodowej, na którego potrzeby prowadzi produkcję? W zależności od wielkości zamówień produkcja na rzecz wojska wynosi ok. 40-60 %., pozostałe dziedziny działalności to usługi szkoleniowe i produkcja na rzecz rynku cywilnego. Krakowski ZDZ to jednak nie tylko produkcja dla wojska lecz także usługi w zakresie wykonawstwa i produkcji dla rynku cywilnego. Dzięki nowoczesnym wielofunkcyjnym obrabiarkom sterowanym cyfrowo warsztaty ZDZ mogą wykonać na zlecenie klienta większość skomplikowanych detali wymagających obróbki skrawaniem, takich jak różnego rodzaju przekładnie i koła zębate, obudowy i korpusy metalowe, konstrukcje metalowe różnych zastosowań, a także poręcze i uchwyty ułatwiające życie osobom niepełnosprawnym. Warsztaty ZDZ posiadają obrabiarki sterowane cyfrowo, co umożliwia uzyskanie najwyższej dokładności wymiarowej i powtarzalności detali. Ponadto warsztaty krakowskie świadczą usługi w zakresie wykonawstwa podzespołów elektronicznych, takich jak wiązki kablowe lub proste układy na płytkach drukowanych. O tym, że Zakład Doskonalenia
Zawodowego jest wiarygodnym i solidnym partnerem – oprócz nienagannej ogólnej opinii świadczą zdobyte liczne koncesje i certyfikaty jakości, takie jak PN-EN ISO 9001:2015 oraz AQAP 2110:2016. Prócz tego firma może pochwalić się koncesją na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i ob48 Zakład Doskonalenia Zawodowego obrotu wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, a także kodem NATO NCAGE 1365H.